Zapaść po narkotykach – jakie są objawy?

Kiedy ktoś mówi o „zapaści po narkotykach”, najczęściej ma na myśli nagłe, gwałtowne pogorszenie stanu po zażyciu substancji psychoaktywnej. To może być przedawkowanie, ostra reakcja organizmu albo stan, w którym dochodzi do utraty przytomności, zaburzeń oddychania, krążenia czy świadomości. Niezależnie od nazwy, najważniejsze jest jedno: to sytuacja, której nie wolno bagatelizować.

W mojej pracy często widzę, że bliscy próbują najpierw sami ocenić, czy to „tylko mocne odurzenie”, czy już stan zagrożenia życia. Problem polega na tym, że granica bywa bardzo cienka. Jeśli po narkotykach pojawia się utrata przytomności, bardzo spłycony oddech, drgawki, sinienie, silne pobudzenie, skrajna senność albo kontakt z tą osobą się urywa, trzeba myśleć o nagłym zagrożeniu i działać od razu. Objawy przedawkowania mogą się różnić zależnie od substancji, ale wspólnym mianownikiem jest to, że organizm przestaje sobie radzić.

Zapaść po narkotykach to sygnał bezpośredniego zagrożenia

U osoby po narkotykach nie zawsze da się od razu rozpoznać, co dokładnie zostało zażyte. Czasem to jedna substancja, a czasem kilka naraz, do tego alkohol albo leki. Z perspektywy pierwszej reakcji nie to jest jednak najważniejsze. Najważniejsze jest to, czy człowiek oddycha, czy reaguje na głos albo dotyk, czy nie ma drgawek, czy jego skóra nie robi się sina, blada albo nienaturalnie gorąca.

Wiele osób kojarzy zagrożenie głównie z heroiną albo fentanylem, ale ostry stan może pojawić się także po kokainie, amfetaminie, MDMA czy innych substancjach. Przy opioidach największym zagrożeniem jest zahamowanie oddechu. Przy stymulantach częściej pojawiają się zaburzenia rytmu serca, przegrzanie organizmu, drgawki, skrajne pobudzenie lub psychoza. To właśnie dlatego nie warto zgadywać, tylko potraktować taki stan poważnie od pierwszych minut.

Objawy, które powinny natychmiast wzbudzić alarm

Najbardziej niepokojące są: brak reakcji, utrata przytomności, bardzo wolny albo zatrzymujący się oddech, sinienie ust lub paznokci, wiotkość ciała, drgawki, silny ból w klatce piersiowej, bardzo wysoka temperatura, skrajne pobudzenie albo gwałtowne zaburzenia świadomości. Przy opioidach typowe mogą być też bardzo zwężone źrenice i „zasypianie”, z którego nie da się człowieka łatwo wybudzić. CDC i NIDA wskazują, że w opioidowym przedawkowaniu szczególnie alarmujące są małe źrenice, utrata przytomności oraz spowolniony lub zatrzymany oddech.

W praktyce nie trzeba umieć nazwać wszystkiego medycznie. Jeśli ktoś po narkotykach jest nienaturalnie senny, „odpływa”, nie reaguje, dziwnie oddycha, ma drgawki albo nagle staje się skrajnie pobudzony i zdezorientowany, to nie jest moment na czekanie, aż „samo przejdzie”. To moment na wezwanie pomocy.

Zapaść po heroinie i innych opioidach

Przy opioidach, takich jak heroina czy fentanyl, najgroźniejsze jest zahamowanie oddychania. Człowiek może być bardzo senny, nie odpowiadać, oddychać bardzo wolno albo przestać oddychać w ogóle. Mogą pojawić się też sine usta, bardzo małe źrenice i wiotkość ciała. To klasyczny obraz przedawkowania opioidowego. W takiej sytuacji liczą się minuty. Nalokson jest lekiem, który może odwrócić przedawkowanie opioidów, ale nawet po jego podaniu i tak trzeba wezwać pogotowie, bo działanie może być krótsze niż działanie samego opioidu.

Jeśli ktoś ma dostęp do naloksonu i wie, jak go użyć, warto to zrobić zgodnie z instrukcją. Ale nawet wtedy nie wolno uznać sprawy za zakończoną. Stan może się znowu pogorszyć, a czasem potrzeba kolejnej dawki.

Zapaść po kokainie, amfetaminie i innych stymulantach

Przy kokainie, amfetaminie i podobnych substancjach obraz może być zupełnie inny niż przy opioidach. Zamiast skrajnej senności częściej pojawia się silne pobudzenie, niepokój, urojenia, ataki paniki, ból w klatce piersiowej, kołatanie serca, drgawki albo wysoka temperatura. Taki stan także może bezpośrednio zagrażać życiu, zwłaszcza jeśli dochodzi do zaburzeń rytmu serca, przegrzania organizmu albo gwałtownych zaburzeń świadomości.

Tu nie pomoże nalokson, bo nie działa on na stymulanty. Dlatego tym bardziej ważne jest szybkie wezwanie pomocy medycznej i zabezpieczenie osoby do czasu przyjazdu zespołu ratownictwa.

A co z marihuaną?

Samo użycie marihuany rzadziej prowadzi do klasycznego obrazu przedawkowania z zatrzymaniem oddechu niż opioidy, ale to nie znaczy, że nie może dojść do poważnego stanu. Szczególnie przy wysokich dawkach, produktach o dużym stężeniu THC albo połączeniu z innymi substancjami mogą wystąpić silny lęk, panika, zaburzenia orientacji, wymioty, kołatanie serca, omdlenie czy utrata kontaktu. Jeżeli po marihuanie ktoś przestaje reagować, ma problemy z oddychaniem albo jego stan wygląda poważnie, trzeba reagować tak samo, jak w każdym innym stanie zagrożenia.

Zapaść po narkotykach – pierwsza pomoc

Najpierw trzeba wezwać pomoc. Jeśli osoba jest nieprzytomna, ma zaburzenia oddychania, drgawki albo nie daje się dobudzić, dzwoń pod numer alarmowy. Potem sprawdź, czy oddycha i czy reaguje. Jeśli oddycha, ale jest nieprzytomna, ułóż ją w pozycji bezpiecznej i obserwuj oddech. Jeśli nie oddycha albo oddech jest agonalny, zacznij resuscytację zgodnie z dyspozycjami operatora i zasadami pierwszej pomocy. Przy podejrzeniu opioidów podaj nalokson, jeśli jest dostępny. CDC i SAMHSA wyraźnie zalecają wezwanie pomocy, podanie naloksonu przy podejrzeniu opioidów, wsparcie oddechu lub resuscytację oraz pozostanie z poszkodowanym do przyjazdu ratowników.

Nie wkładaj nic do ust osoby, która ma drgawki. Nie zostawiaj jej samej. Nie próbuj „przepłukać” jej kawą, zimnym prysznicem czy chodzeniem. To nie są metody pierwszej pomocy. Jeśli w pobliżu są opakowania, tabletki, proszek, lufki, strzykawki albo ktoś wie, co zostało zażyte, warto to przekazać ratownikom.

Po uratowaniu życie problem się nie kończy

Jeżeli ktoś przeżył takie zdarzenie, to nie jest tylko „straszak” czy pechowy epizod. To bardzo poważny sygnał, że uzależnienie albo używanie substancji weszło w obszar realnego zagrożenia życia. Po takim zdarzeniu potrzebna jest nie tylko pomoc medyczna, ale też rozmowa o dalszym leczeniu, detoksie, terapii i bezpieczeństwie na przyszłość. Aby ułatwić ten trudny proces, stworzyłem zestawienie, w którym znajdziesz polecane ośrodki leczenia uzależnień, oferujące profesjonalną opiekę po takich kryzysach.

Jeśli ten temat dotyczy Ciebie albo kogoś bliskiego i chcesz spokojnie uporządkować sytuację, możesz napisać do mnie przez formularz kontaktowy. Czasem pierwszy krok zaczyna się właśnie od nazwania tego, że sytuacja przestała być „tylko problemem”, a stała się zagrożeniem.

FAQ — najczęstsze pytania o zapaść po narkotykach